Vanavond heb ik vlakbij mijn huis tegen de richting in gereden. Twee keer heb ik dat rode bord met witte balk genegeerd. Omdat ik anders een flink stuk moest omrijden om uiteindelijk op hetzelfde punt uit te komen. Met dank aan planologen van een ingehuurd adviesbureau verkeer en infrastructuur, of ambtenaren van de gemeente Eindhoven zelf, of de combinatie daarvan. Terwijl ik door de elektronische poort het binnenparkeerterrein achter mijn huis opreed, schoot mij de analogie te binnen met de bijeenkomst waar ik net vandaan kwam.
In het Natlab werd met diverse panels in een bomvolle main stage gedebatteerd over “Steeds armer in een steeds rijkere stad”. Onder leiding van Frénk van der Linden en Michline Plukker werd er ruim twee uur gesproken over de groeiende kloof tussen arm en rijk, over brede welvaart, over armoede en schulden, over verdringing en bereikbaarheid van voorzieningen, over (overheids)instanties en beleid, over toegankelijkheid en complexiteit van inkomensondersteunende maatregelen, over alternatieve politieke keuzes en over de economische motor van het bloeiend bedrijfsleven.
Het bedrijfsleven wees naar de politiek, de politiek wees naar de begroting, de professionals wezen naar de wijk en nationale programma’s, de mensen wezen naar de overheid of het bedrijfsleven en bijna iedereen maakte reclame voor zichzelf of een ander. Uitzonderingen daargelaten. Waar we begonnen met aansprekende ervaringen en heldere voorbeelden, verzandde de avond in gemeenplaatsen, preken voor eigen parochie of straatje schoonvegen. Een avond vol ronkende, soms defensieve teksten. De suggestie van betrokkenheid en begrip, maar uiteindelijk toch weer hoog over. Steeds armer in een steeds rijkere stad. Een mooi en urgent thema, helaas verworden tot het bijna obligate toonbeeld van onmacht.
Terug naar de korte route tegen de richting in en de grote omweg naar hetzelfde punt.
In de gemeente Eindhoven hebben we, net als in veel andere gemeenten, een smörgåsbord aan inkomensverruimende regelingen. Maatregelen die voor de mensen die financiële ondersteuning het hardst nodig hebben, het minst bereikbaar zijn. Bureaucratie, digitalisering, bewijslast, inkomenseisen, ingewikkelde formulieren. De drempel is torenhoog. De omweg enorm. Waardoor velen niet krijgen waarop ze niet alleen recht hebben, maar waaraan ze vooral levensgrote behoefte hebben.
Er bestaat een oplossing. Tegen de bestaande beleids- en wetgevingsrichting in. Niet persé clandestien, wel buiten de lijntjes. Neem het Bouwdepot voor jongeren. In eerste instantie tegen de landelijke inkomenspolitiek in, na een stevige strijd toch met toestemming ingebed in het sociaal domein.
Zo zijn er meer oplossingen. Niet een recht bepalen op basis van de hoogte van inkomen, maar kijken naar het tekort in het budget van een huishouden en dat aanvullen zonder verantwoording te eisen. Mogelijk tegen de rijrichting in, maar wel de kortste route. Een spannend idee in uitvoering, op het snijvlak van doelmatigheid en rechtmatigheid. Bij voorkeur niet als pilot, maar voor de lange termijn. Met de mantra ongelijk investeren voor gelijke kansen als fundament.
Laten we samen tegen de richting inrijden. Laten we dat rode bord met witte balk wat vaker negeren. Niet omdat we lak hebben aan de wet. Wel omdat zachte rebellie aan de orde is. Want als we goed om ons heen kijken, gebeuren er namelijk geen ongelukken als we even de grenzen van het (on)mogelijke verkennen. We zijn immers allemaal verstandige mensen, die heel goed weten wanneer beleid en wetgeving beperkend werken en wanneer het tijd is om restricties in te ruilen voor een bredere horizon.
Omdat we allemaal aangesloten (willen) zijn aan dat wat groter is dan wijzelf. Onze medemenselijkheid, onze empathie, onze compassie en onze geestdrift willen volgen om dat te doen wat passend is. Die verbondenheid kunnen we voeden. Door samen op te trekken, door piketpaaltjes te verzetten, door niet klakkeloos de borden te volgen en door te zien dat de korte weg soms echt beter is dan omrijden. Let’s go!
(Met dank aan Jasja Renne voor het tweede deel van de titel van dit blog)
